Co mówią nam wyniki badań?
Czyli jak interpretować wyniki badania krwi
Strona główna  |  Morfologia  |  Enzymy  |  Lipidy  |  Indeks
ALP  |  GGTP  |  LDH  |  Kinaza kreatynowa  |  Enzymy trzustki

Aminotransferazy

Aminotransferazy to enzymy znajdujące się we wnętrzu komórek. Praktyczne znaczenie mają dwie aminotransferazy:

- Alaninowa (AlAT) - duża ilość tego enzymu znajduje się w komórkach wątroby. W znacznie mniejszych ilościach jest obecna w komórkach mięśni szkieletowych, serca, mózgu i nerek

- Asparaginianowa (AspAT) - najobficiej występuje w komórkach serca, mięśni szkieletowych, nerek, mózgu, a także wątroby. 
 
W surowicy zdrowego człowieka enzymy te występują w niewielkich ilościach. Jednak gdy komórki ulegną uszkodzeniu, aminotransferazy mogą wydostawać się poza komórki i przechodzić do surowicy krwi. Dlatego znacznie podwyższona aktywność aminotransferaz w surowicy świadczy o tym, że komórki, w którymś z narządów uległy uszkodzeniu. Aminotransferazy najczęściej oznacza się w celu oceny stanu zdrowia wątroby.

Orientacyjne wartości prawidłowe
Aminotransferaza alaninowa
AlAT
ALT
Kobiety: 7 - 30 U/l
Mężczyźni: 10 - 55 U/l
Aminotransferaza asparaginianowa
AspAT
AST
Kobiety: 9 - 25 U/l
Mężczyźni: 10 - 40 U/l
Wskaźnik de Ritisa - Stosunek aktywności AspAT/AlAT

Należy pamiętać, że w poszczególnych laboratoriach mogą obowiązywać normy znacznie odbiegające od powyższych


 Gdy wynik odbiega od normy

Istnieje wiele schorzeń, które powodują wzrost aktywności aminotransferaz w surowicy. U pacjentów z ciężkimi uszkodzeniami wątroby aktywności tych enzymów mogą dziesiątki razy przekraczać normę. Gdy aminotransferazy są podwyższone, pewne znaczenie w diagnostyce ma stosunek aktywności AspAT/AlAT (wskaźnik de Ritisa). Gdy wzrost aktywności AlAT jest większy niż AspAT (wskaźnik de Ritisa < 1) przemawia to za uszkodzeniem miąższu wątroby. Jednak poważne uszkodzenia wątroby czasami mogą powodować większy wzrost aktywności AspAT (przez co wskaźnik de Ritisa może być wyższy od 1). Z reguły wskaźnik de Ritisa jest większy od 1 w alkoholowym zapaleniu wątroby.

Możliwe przyczyny podwyższonej aktywnośći aminotransferaz:

1) Choroby wątroby

- Alkoholowe zapalenie wątroby - zazwyczaj w większym stopniu rośnie aktywność AspAT niż AlAT: u dużej części pacjentów wskaźnik de Ritisa >2. U osób nadużywających alkoholu zwykle występuje także znacznie podwyższona aktywność GGTP.

- Wirusowe zapalenie wątroby - najczęściej wywoływane jest ono przez wirusy: HAV, HBV, HCV. Wskaźnik de Ritisa zazwyczaj jest mniejszy niż 1 (bardziej rośnie aktywność AlAT niż AspAT).
    
- Niealkoholowe stłuszczenie wątroby - najbardziej zagrożone są osoby z otyłością, cukrzycą typu 2, hiperlipidemią. Może prowadzić do zwłóknienia i marskości wątroby.  
     
- Uszkodzenie wątroby przez leki i toksyny - wiele leków, zwłaszcza zażywanych w nadmiarze może uszkadzać komórki wątroby i powodować wzrost aktywności aminotransferaz w surowicy. Należy do nich popularny paracetamol. Również zatrucia rozmaitymi toksynami (na przykład muchomorem sromotnikowym) mogą mieć taki skutek.
     
- Niedokrwienie wątroby - może być wynikiem zatoru lub zakrzepu w żyle wrotnej lub tętnicy wątrobowej. Oprócz aminotransferaz, w surowicy wzrasta także aktywność dehydrogenazy mleczanowej (LDH).
               
- Autoimmunologiczne zapalenie wątroby - choroba występuje znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Charakteryzuje się znacznie zwiększonym stężeniem immunoglobulin G w surowicy oraz obecnością autoprzeciwciał (przeciwjądrowych, SMA, anty-LKM-1).    
                 
- Zablokowanie wydzielania lub przepływu żółci (cholestaza) - Żółć produkowana przez komórki wątroby przepływa najpierw do pęcherzyka żółciowego, a następnie do jelita. Zablokowanie jej przepływu (lub wydzielania przez komórki) może mieć różnorodne przyczyny: kamica przewodu żółciowego, marskość żółciowa wątroby, stosowanie niektórych leków, nowotwory, torbiele, infekcje (w tym infekcje wirusami zapalenia wątroby oraz sepsa). Może pojawić się podczas ciąży. Typowym objawem cholestazy jest znaczne podwyższenie we krwi aktywności enzymów: GGTP i ALP, a także stężenia bilirubiny.
  
- Hemochromatoza - dziedziczna choroba, w której przebiegu dochodzi do nadmiernego gromadzenia żelaza w organizmie. Nadmiar żelaza powoduje uszkodzenie szeregu narządów, m.in: wątroby, serca i trzustki. Występuje częściej u mężczyzn. Do typowych, dla tej choroby, zmian należą: podwyższone stężenie ferrytyny w surowicy oraz wysokie wysycenie transferyny (powyżej 45%). Choroba spowodowana jest mutacją w genie HFE.
 
- Choroba Wilsona - spowodowana jest nadmiernym gromadzeniem miedzi w organizmie, ma podłoże genetyczne. Dochodzi do uszkodzenia narządów wewnętrznych m.in. wątroby i mózgu. Typowe dla tej choroby jest obniżone stężenie ceruloplazminy w surowicy oraz podwyższone stężenia miedzi w moczu.
               
2) Choroby mięśni

- Zawał mięśnia sercowego - W wyniku zawału serca we krwi wzrasta aktywność AspAT. Aktywność AlAT wzrasta jedynie w niewielkim stopniu (Wskaźnik de Ritisa >2).  Jednakże w diagnostyce choroby niedokrwiennej serca pomiar aminotransferaz nie jest już używany. Obecnie oznacza się stężenia troponiny I oraz T, mioglobiny lub CK-MB.      
   
- uszkodzenia i choroby mięśni szkieletowych - dystrofia, miopatie, uszkodzenia komórek mięśni - mechaniczne lub przez toksyny powodują, że w surowicy rośnie aktywność AspAT. Aktywność AlAT wzrasta w mniejszym stopniu.

3) Niewydolność nerek
Wszystkie teksty zamieszczone na stronie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą zastąpić konsultacji lekarskiej oraz nie mogą być podstawą do podjęcia lub zaniechania określonej terapii, badań itp. 
Copyright © 2012 Co mówią nam wyniki badań? All Rights Reserved.